Ciemna strona Buenos Aires

W „Piekle obiecanym” Elsa Drucaroff otworzyła drzwi, które wielu chciałoby pozostawić zamknięte. Pisarka podjęła temat niewygodny dla Żydów, Polaków i Argentyńczyków. Opisała Buenos Aires lat 20., które stało się rajem dla alfonsów i piekłem dla prostytutek, unaoczniając proceder handlu Polkami żydowskiego pochodzenia. Wszystko to wplotła w powieść pełną intymności i seksu, w której trzech zupełnie różnych mężczyzn walczy o tę jedną, jedyną kobietę.

Dina to młoda żydowska dziewczyna pełna marzeń i ideałów. Żyje w konserwatywnej, wiejskiej społeczności, w której kobieta ma określone miejsce. Gdy zostaje zgwałcona przez Polaka, cała wspólnota się od niej odwraca. Odrzucona przez przyjaciół i rodzinę zostaje oddana za żonę sutenerowi i wywieziona do Argentyny. Dina trafia do burdelu, gdzie w jej życie wkroczy młody anarchista Vittorio, dziennikarz Godofredo i okrutny sędzia Tolosa. Te trzy spotkania zmienią dziewczynę na zawsze.

W „Piekle obiecanym” widać wyraźny wpływ myślenia feministycznego. Elsa Drucaroff rekonstruuje dzieje żydowskiej diaspory z perspektywy kobiety. Sztetl (małe miasteczko zamieszkane przez ludność żydowską), z którego wywodzi się główna bohaterka, staje się metaforą sytuacji żydowskich kobiet w XIX wieku. Dina wychowywana według tradycyjnych norm obyczajowych, z silnie zaznaczoną rolą mężczyzny, któremu kobieta winna była posłuszeństwo, nie może sprzeciwić się woli ojca, który wydaje ją za mąż za sutenera. Tym bardziej, że gwałt, którego staje się ofiarą przynosi hańbę nie tylko jej, ale także całej rodzinie. Dina, wykluczona poza nawias ortodoksyjnej społeczności żydowskiej, pozbawiona możliwości obrony, bez sprzeciwu spełnia życzenia ojca, który zmusza ją do wyjazdu do Buenos Aires, męża, który zamienia ją w prostytutkę, a w końcu setek mężczyzn odwiedzających ją w burdelu. Bohaterka „Piekła obiecanego” godzi się na to wszystko, cały czas powtarzając sobie, że musi wypełniać polecenia swoich „opiekunów”. Dopiero gdy pozna Vittoria, który wyrwie ją poza ramy patriarchalnego systemu, będzie gotowa na walkę, a stawką stanie się jej godność.

Elsie Drucaroff udało się stworzyć bohaterów o wyraźnie zarysowanej osobowości, postacie barwne, o głębokim podłożu psychologicznym, które na tle mentalności epoki mają wyraźnie zaznaczone miejsce. Wiele uwagi autorka poświęciła także kwestii tożsamości diaspory żydowskiej zderzonej z katolickim, patriarchalnym światem argentyńskim. Autorka „Piekła obiecanego” uświadamia czytelnikom, że sfera seksu może zyskać charakter polityczny, skupiając się na problemie handlu kobietami, na który zezwala system legalizujący prostytucję.

Pisarka konstruuje akcję powieści za pomocą techniki luster. Wydarzenia zostają ukazane czytelnikowi z punktu widzenia każdego z głównych bohaterów. Wbrew pozorom nie spowalnia to przebiegu akcji, która od pierwszych stron książki gna na złamanie karku. Żywe, naturalne dialogi są znakomicie wkomponowane w wartką akcję, by za chwilę ustąpić miejsca elementom prozy nastrojowej. W efekcie dzięki umiejętnemu połączeniu narracji dramatycznej i poetyckiej otrzymujemy powieść, którą nie tylko czyta się lekko, ale która pozostanie w pamięci na długo.

W „Piekle obiecanym” Elsa Drucaroff miesza gatunki, łączy motywy. W tematykę społeczno-obyczajową wplata elementy powieści awanturniczej i romansu. Autorka dba o szczegół, nieustannie przyciągając uwagę widza do nowych elementów rzeczywistości. Akcji cały czas towarzyszą bardzo plastyczne opisy miejsc, dzięki czemu krajobrazy wsi polskiej oddziałują na wyobraźnię czytelnika równie mocno jak gorące powietrze Patagonii.

Pisarce znakomicie udało się oddać charakter Buenos Aires końca lat 20.. Przed oczami czytelników zmaterializowała miasto ogromne, luksusowe i niebezpieczne, pod którego powierzchnią jawi się jaskinia grzechu. Tu przedwojenny przepych miesza się z atmosferą argentyńskiego półświatka, gdzie licytacje kobiet są na porządku dziennym, a sam proceder handlu ludźmi zyskuje ciche pozwolenie władz.

„Piekło obiecane” to nowe, świeże spojrzenie na rolę kobiety początku ubiegłego stulecia. Tematyka feministyczna ubrana w szatę sensacyjno-awanturniczą jest czymś zdecydowanie nowym na polskim rynku literackim. Elsa Ducaroff w swojej książce pyta: Jak doszło do tego, że młode żydówki sprzedawały swoje ciało za dwa peso? Jak to się dzieje, że handel kobietami ma miejsce także w XXI wieku?

Elsa Drucaroff, Piekło obiecane, Wydawnictwo DodoEditor, Kraków 2010.