Laura Mulvey - bogini kina na ENH

Laura Mulvey jest tym dla psychoanalitycznej feministycznej teorii kina, kim dla Nowej Fali był André Bazin, a dla rosyjskiej szkoły montażu Eisenstein. Czyli boginią- stwórcą.

Na jej eseju Przyjemność wzrokowa i kino narracyjne (1975) wychowały się rzesze filmoznawców. Czerpiąc z niego i w opozycji do tegoż tekstu ukształtowała się współczesna filmowa myśl feministyczna. W eseju tym Mulvey po raz pierwszy w historii kina formułuje teorię, która zrewolucjonizowała sposób patrzenia na kobiety w filmie. Zauważa, że kobiety są pokazywane jako słabsze i służące wyłącznie po to, by na nie patrzeć. Określa to nowatorską zbitką słów to-be-looked-at-ness, niedosłownie dający się przetłumaczyć jako „bycie po to by na kogoś patrzeć”. Przypomnijmy choćby włosy Veroniki Lake, talię i śmiech Marylin Monroe, piersi i nogi Monici Bellucci, by wiedzieć, co Mulvey ma na myśli. Autorka zwraca uwagę na siłę spojrzenia widza, który identyfikuje się z okiem kamery, a zarazem patrzy na kobiety jako na wyłącznie obiekt pożądania. Mulvey stwierdza, że kobiety w filmie pokazywane są w roli biernego obiektu biorącego je w posiadanie przez spojrzenie, męskie, kolonizujące, czyli po prostu silniejsze. Autorka określa ten wzrok jako fetyszyzujący i voyerystyczny Czerpie z teorii Freuda, określając podglądactwo jako symboliczne branie w posiadanie. Kłania się tu Alfred Hitchcock i jego upodobanie do podglądania w „Oknie na podwórze”, czy też „Zawrocie głowy”, gdzie z fetyszystyczną dbałością kamera koncentruje się na włosach, figurze i sposobie poruszania się Grace Kelly.

Mulvey otworzyła puszkę Pandory i zwróciła uwagę na ważki problem – patriarchat Hollywoodu. Nie ograniczyła się jednak tylko do krytyki obowiązującego systemu, lecz zaproponowała nowy, feministyczny sposób pokazywania kobiet w filmie. I wcieliła ten sposób w życie. Efekty możemy podziwiać na tegorocznym, jubileuszowym festiwalu Era Nowe Horyzonty. Filmy wyreżyserowane przez Laurę Mulvey będą wyświetlane od dzisiaj do przyszłej niedzieli. Spotkanie z boginią odbędzie się w Café Gazeta na Placu Solnym 27 lipca o 15:45.