To już nie wstyd

Jeszcze kilka lat temu wstyd było się przyznać do oglądania seriali. Osoby interesujące się losami bohaterów „Klanu”, „M jak miłość”, czy też „Zbuntowanego Anioła” kryły się po kątach lub były jawnie wyśmiewane przez tzw. elitę śledzącą jedynie produkcje filmowe. Jednak czasy się zmieniły i dziś, w niektórych środowiskach, obciachem staje się fakt przegapienia ostatniego odcinka „Doktora Housa”, natomiast za pomylenie imion bohaterów można zostać skazanym na banicję. Na szczęście, by pomóc tym trochę zagubionym, na rynku pojawił się „Przewodnik Krytyki Politycznej: Seriale”.

Biorąc do ręki tę książkę od razu wiadomo, czego się spodziewać. Jak sam tytuł wskazuje jest to przewodnik, czyli taki rodzaj publikacji, który pomaga zorientować się w danym temacie, przypomnieć i usystematyzować zdobytą wiedzę. Autorzy bardzo dużo miejsca poświęcają jednak nie tyle fabule, co własnym przemyśleniom na tematy z serialami związane. Momentami zaskakują czytelników opiniami i stwierdzeniami, przekazują fanom treści, jakich mogliby oni nie dostrzec oglądając poszczególne odcinki. Zauważamy powiązania, zwracamy uwagę na poglądy polityczne twórców, a także poszczególne ideologie stojące za każdą z ulubionych telenowel.

Elementem, który, tuż po otwarciu książki bardzo pozytywnie mnie zaskoczył, jest sposób podzielenia jej na rozdziały. Trzeba przyznać, że autorzy wykazali się wielką pomysłowością już samą forma nawiązując do opisywanego tematu. Właściwa część „Przewodnika Krytyki Politycznej” podzielona została na 5 rozdziałów zatytułowanych kolejno: Pilot, Sezon 1, Sezon 2, Sezon 3 i Epilog. Całość twórcy poprzedzili jeszcze kilkustronicową rozmową wprowadzającą czytelnika w klimat publikacji.

Książka przeznaczona jest zdecydowanie dla miłośników seriali, osób, które główne wątki mają w małym palcu. Żeby odnaleźć  w tej publikacji jakikolwiek sens, za czytanie trzeba się zabierać będąc już zaznajomionym z fabułą i sylwetkami przynajmniej głównych bohaterów. Inaczej, niestety, za wiele się z niej nie zrozumie. Wypadałoby znać chociaż pobieżnie kilka z przedstawionych w spisie treści tytułów. Nie można liczyć na to, że po przeczytaniu „Przewodnika” łatwiej będzie podjąć decyzje o tym, co zacząć oglądać i którym bohaterom poświecić swój czas. Owszem, w poszczególnych felietonach można odnaleźć wiele informacji istotnych dla współczesnej kultury (której przecież seriale są bardzo dużą częścią), więc treści mogłyby być skierowane także do osób, które nigdy nie obejrzały żadnego odcinka „Świata według Kiepskich”, czy też „Californicaton”, jednak moim zdaniem, przekazy mogłyby się wydawać nieco chaotyczne i trudne do przyswojenia.

Twórcom zdecydowanie nie można odmówić znajomości poszczególnych sezonów i bogatej wiedzy na temat bohaterów, co da się zauważyć już we wstępnej rozmowie Kingi Dunin i Krzysztofa Tomasika. Tymczasem czytając ten fragment odniosłam wrażenie, że dyskutujący bardziej pragną pochwalić się przed czytelnikami swoja wiedzą, niż utworzyć interesujący materiał. W dalszej części, książka porusza tematy wielu najważniejszych seriali ostatnich czasów, skupiając się na każdym z nich w niedługim felietonie. Na jej łamach dyskutuje się zarówno o „Seksie w wielkim mieście”, „South Parku” czy też „Z Archiwum X”. Większość tekstów trzyma wysoki poziom, za rozczarowujące można jednak uznać fragmenty dotyczące seriali, moim zdaniem przełomowych dla naszych czasów, jak „Dexter” (tekst Macieja Gduli), czy też „Czysta Krew” (Joanna Ostrowska). Autorów tych esejów można tłumaczyć faktem, iż musieli zamknąć swoje teksty jedynie w dziesięciu stronach, ale przy tak rozbudowanej i skomplikowanej fabule obu tych seriali, jak i ich istotnym wpływie na oglądające społeczeństwo i zmianę obyczajowości telewizyjnej, należałoby poświęcić im trochę więcej miejsca i uwagi.

Minusem dla mnie był tez brak tekstów o dwóch serialach, które z niecierpliwością śledzę. Po pierwsze „Chirurdzy”, których nieobecność aż tak nie boli, bo ze względu na ostatni spadek formy twórców, mój zapał do nich trochę opadł. Po drugie „Teoria Wielkiego Podrywu” („Big Bang Theory”), która z każdym dniem zdobywa coraz więcej fanów i w zastraszającym tempie wspina się na szczyty popularności. Mam jednak nadzieję, że w kolejnej części publikacji, która przecież, ze względu na ogromną modę na tego typu rozrywkę i ciągle powstające nowe tytuły powinna niebawem powstać, znajdą się długie rozdziały poświęcone moim faworytom.

Muszę przyznać, że w książce odnalazłam sporo faktów, na które ciężko trafić w innym medium. Z drugiej strony można jednak powiedzieć, że jest to tylko przewodnik, czyli publikacja, w której możemy poczytać o rzeczach wartych obejrzenia. Mamy prawo obejrzeć zdjęcia zabytków, znaleźć na mapie polecane trasy i dowiedzieć się, jakie zwierzęta zamieszkują poszczególne Parki Narodowe. Nie zastąpi nam on jednak prawdziwej wycieczki, na której będzie można samodzielnie wspiąć się na wieżę najwyższego kościoła, obejrzeć panoramę miasta, czy tez zrobić piknik na łonie natury. Trzeba jednak pamiętać, że taki był zamysł autorów, dlatego taki przewodnik na pewno warto mieć. Ale na nic się on nam nie zda, jeśli nie sięgniemy do źródeł i nie poświęcimy paru dni, tygodni, czy też nawet miesięcy na obejrzenie wszystkich odcinków.

Seriale. Przewodnik Krytyki Politycznej, Krytyka Polityczna, Warszawa 2011.