Uhonorowane Złotym Niedźwiedziem „Gorzkie mleko” to historia młodej, peruwiańskiej dziewczyny, która wyrusza w podróż ku wyzwoleniu od jarzma matczynej przeszłości. Realizm miesza się tu z magią, absurd z surową rzeczywistością. Drugi w dorobku film Claudii Llosy wydaje się być swoistą przypowieścią o strachu, jednocześnie słodko-gorzkim pocieszeniem.
Brudne, zakurzone przedmieścia Limy, stolicy Peru. Tu żyje Fausta, dziecko zaklęte w ciele młodej kobiety. Opiekuje się matką, dopóki ta nie umiera, wyśpiewawszy uprzednio historię swej tragicznej przeszłości. Fausta, której matka została niegdyś zgwałcona, a ojciec zamordowany, wraz z mlekiem wyssała matczyne cierpienie i ból. Zgodnie z przekonaniem swojej rodziny, gorzkie mleko pozbawiło ją duszy, która uciekła z ciała, by się schronić. Przerażona, będąc osobą zakażoną chorobą smutku, mdleje, gdy się boi. Od czasu do czasu źródłem ukojenia staje się dla niej muzyka – wyśpiewywane przez nią improwizowane pieśni w języku keczua. Po śmierci matki zmuszona jest stanąć twarzą w twarz z rzeczywistością. Podejmuje pracę, by zarobić pieniądze na przewóz zwłok do rodzinnej wioski. To początek jej wędrówki, w której na nowo będzie odkrywać otaczający ją świat.
W rolę Fausty wcieliła się Magaly Solier, której oszczędna gra wzmaga unoszącą się wokół głównej bohaterki atmosferę apatii, swoistego letargu. Fausta jest prostą dziewczyną, wychowaną zgodnie z wierzeniami panującymi w wiosce, z której pochodzi ona i jej matka, wierzy więc w swoją inność i w ciążące nad nią fatum. Ze strachu przed mężczyznami umieszcza w pochwie bulwę ziemniaka, który rośnie w niej i uwalnia pędy, podobny w tym do czającego się w jej wnętrzu cierpienia.
Osadzony w konwencji realizmu magicznego dramat Llosy, prócz dziejów poszukującej tożsamości dziewczyny, pokazuje kontrast dotyczący skrajnie zróżnicowanego pod względem majątkowym i mentalnym społeczeństwa Peru. Slumsy, w których żyje Fausta, są zestawione z willą pianistki, u której pracuje. Fausta i Aida, jej pracodawczyni (w tej roli Susi Sánchez), reprezentują sobą zupełnie różne światy, co nie jest widoczne jedynie z uwagi na ich fizyczność i ubiór; widać to również w ich sposobie zachowania, wyznawanych przez nie wartościach, w poziomie wykształcenia. To jednak Fausta ma prawdziwy talent muzyczny. Tym samym posiada to, czego Aida nie zdobędzie za żadne pieniądze – dobrą, cierpiącą, bogatą, płodną duszę.
Skromny i niejako prosty świat głównej bohaterki stał się dla Llosy pretekstem do przemycenia dość jasnych, klarownych metafor, co przez niektórych może być poczytane za słabość lub brak szacunku do widza i jego możliwości intelektualnych. Mowa tu choćby o pochyłych, stromych schodach, które prowadzą do slumsów. Wszystko w filmie wydaje się być jednak dobrze przemyślane, mieć sens. Subtelnie prowadzona, powolna narracja skłania do refleksji nie na temat akcji, która jest niejako zepchnięta na drugi plan, lecz nad emocjami. Opowieść skonstruowana na kanwie mitu jest bowiem jednako prosta i skomplikowana. Niewątpliwie Llosa utrzymuje wysoki poziom od czasu swego debiutu, surrealistycznej „Madeinusy”.
Gorzkie mleko (La teta asustada), reż. Claudia Llosa, dystr.: AP Mañana 2009
Tagi: Claudia Llosa realizm magiczny kino iberoamerykańskie
babito04-02-2010, 19:55
zadziwiająco podobna końcówka recenzji do tej co to przeczytałam w miesięczniku Kino.. film jednak trochę zawodzi.. subtelne prowadzenie narracji nie zawsze jest wystarczającym usprawiedliwieniem przeciętnego filmu. Mocny to tu jest temat, owszem można się nad nim zastanawiać podczas mdło mijających kadrów, ale równie dobrze można się zadumać nad poruszanym problemem po przeczytaniu newsa w gazecie. Oczywiście trochę upraszczam, jednakże powiedzmy sobie szczerze - film i sztuka filmowa ma dość środków by przemówić innym tonem niż pisany artykuł. ten film ma zadatki i jakiś niewykorzystany potencjał.
